छोटे खेतों से बड़े सपनों तक: मखू में आरबीआई महाप्रबंधक ने नाबार्ड समर्थित वेजस्पाइस एफपीओ के कार्यों को सराहा
छोटे खेतों से बड़े सपनों तक: मखू में आरबीआई महाप्रबंधक ने नाबार्ड समर्थित वेजस्पाइस एफपीओ के कार्यों को सराहा
*फिरोजपुर, 24 सितंबर 2026: भारतीय रिज़र्व बैंक, चंडीगढ़ के महाप्रबंधक श्री पंकज सेतिया ने मखू एग्रो फार्मर्स प्रोड्यूसर कंपनी का दौरा किया। इस अवसर पर फिरोजपुर के वेजस्पाइस क्लस्टर के चार नाबार्ड समर्थित किसान उत्पादक संगठनों (एफपीओ) की समीक्षा एवं एक्सपोज़र कार्यक्रम आयोजित किया गया। मखू, आकांक्षी जिला फिरोजपुर का एक आकांक्षी ब्लॉक है।
कार्यक्रम में श्री सुधीर सिद्धू, सहायक महाप्रबंधक, आरबीआई एवं लीड डिस्ट्रिक्ट ऑफिसर, फिरोजपुर; श्री दीपक, प्रबंधक, आरबीआई चंडीगढ़; श्री उपमन्यु सूद, अग्रणी जिला प्रबंधक, फिरोजपुर; तथा श्री रोहित कश्यप, जिला विकास प्रबंधक, नाबार्ड, फिरोजपुर ने भाग लिया। इनके साथ बैंकर्स और मखू एग्रो, जीरा, ममदोट तथा चांगा राय एफपीओ के निदेशक भी उपस्थित रहे।
चारों एफपीओ ने महाप्रबंधक के समक्ष अपनी विकास यात्रा प्रस्तुत की। उन्होंने बताया कि किसानों ने किस प्रकार संगठित होकर शेयर पूंजी जुटाई, सामूहिक व्यापार शुरू किया और फिर ब्रांडिंग तथा मूल्य संवर्धन की दिशा में कदम बढ़ाए। इन एफपीओ से अब 2,300 से अधिक किसान सदस्य जुड़ चुके हैं। इनका संयुक्त वार्षिक कारोबार वित्त वर्ष 2023–24 के ₹30 लाख से बढ़कर वित्त वर्ष 2025–26 में ₹3.50 करोड़ हो गया है, जबकि अब तक का कुल कारोबार लगभग ₹7.75 करोड़ रहा है। ममदोट एफपीओ का कुल कारोबार ₹2.26 करोड़, चांगा राय का ₹2.17 करोड़, मखू एग्रो का ₹1.73 करोड़ और जीरा एफपीओ का ₹1.59 करोड़ रहा है।
इससे पूर्व श्री कश्यप ने 10,000 एफपीओ के गठन एवं संवर्धन की केंद्रीय क्षेत्र योजना के अंतर्गत चारों एफपीओ को नाबार्ड द्वारा दिए जा रहे सहयोग की जानकारी दी। उन्होंने मिर्च, सब्जियों, तिलहन और दलहन में उनके कार्य, प्रसंस्करण एवं बेहतर बाजार संपर्क की योजनाओं तथा जिला प्रशासन से प्राप्त सराहना का उल्लेख किया।
दौरे के दौरान श्री सेतिया ने *वेजस्पाइस क्लस्टर की यात्रा पर तैयार पुस्तिका का विमोचन* किया। एफपीओ उत्पादों की प्रदर्शनी में *खुशी* और *निशा* ब्रांड लॉन्च किए गए। सोना मोती गेहूं और 1121 बासमती चावल सहित जैविक उत्पाद तथा लकड़ी से बने उत्पाद भी प्रदर्शित किए गए। श्री सेतिया ने एफपीओ द्वारा ऋण के माध्यम से खरीदी गई फसल अवशेष प्रबंधन मशीनों और ट्रैक्टरों का भी उद्घाटन किया। इन मशीनों से सदस्यों को कस्टम हायरिंग सेवाएं उपलब्ध कराई जाएंगी, जिससे वे स्वयं मशीनें खरीदे बिना उनका उपयोग कर सकेंगे।
एफपीओ निदेशकों और बैंकर्स को संबोधित करते हुए श्री सेतिया ने सामूहिक उद्यम की शक्ति पर जोर दिया। सह्याद्री एफपीओ का उदाहरण देते हुए उन्होंने कहा कि किसान उत्पादक संगठन उपज का एकत्रीकरण, मूल्य संवर्धन और व्यापक बाजारों तक पहुंच के माध्यम से बड़े उद्यम के रूप में विकसित हो सकते हैं। उन्होंने फिरोजपुर के एफपीओ की प्रगति पर संतोष व्यक्त किया और उन्हें व्यवसाय में विविधता लाने, अधिक तकनीक अपनाने तथा जैविक खेती का विस्तार करने के लिए प्रोत्साहित किया, ताकि सदस्य किसानों की समृद्धि बढ़े।
श्री सेतिया ने बैंकर्स से भी एफपीओ के साथ सक्रिय रूप से जुड़ने, उनके व्यवसाय मॉडल को समझने और व्यवहार्य ऋण प्रस्तावों को सहयोग देने का आह्वान किया। कार्यक्रम के अंत में चारों एफपीओ की प्रसंस्करण क्षमता, विपणन और कस्टम हायरिंग सेवाओं को बढ़ाने पर चर्चा हुई।
XXXX
# ਛੋਟੇ ਖੇਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਤੱਕ: ਮੱਖੂ ਵਿਖੇ ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਮਹਾਪ੍ਰਬੰਧਕ ਵੱਲੋਂ ਨਾਬਾਰਡ ਸਮਰਥਿਤ ਵੇਜਸਪਾਈਸ ਐੱਫਪੀਓਜ਼ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ
*ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, 24 ਸਤੰਬਰ 2026:* ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਮਹਾਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸ਼੍ਰੀ ਪੰਕਜ ਸੇਤੀਆ ਨੇ ਮੱਖੂ ਐਗਰੋ ਫਾਰਮਰਜ਼ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਵੇਜਸਪਾਈਸ ਕਲੱਸਟਰ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਨਾਬਾਰਡ ਸਮਰਥਿਤ ਕਿਸਾਨ ਉਤਪਾਦਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ (ਐੱਫਪੀਓਜ਼) ਦਾ ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਐਕਸਪੋਜ਼ਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਮੱਖੂ, ਆਕਾਂਖੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦਾ ਇੱਕ ਆਕਾਂਖੀ ਬਲਾਕ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਸੁਧੀਰ ਸਿੱਧੂ, ਸਹਾਇਕ ਮਹਾਪ੍ਰਬੰਧਕ, ਆਰਬੀਆਈ ਅਤੇ ਲੀਡ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਅਫ਼ਸਰ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ; ਸ਼੍ਰੀ ਦੀਪਕ, ਮੈਨੇਜਰ, ਆਰਬੀਆਈ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ; ਸ਼੍ਰੀ ਉਪਮਨਯੂ ਸੂਦ, ਲੀਡ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਮੈਨੇਜਰ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ; ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰੋਹਿਤ ਕਸ਼ਯਪ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਬੰਧਕ, ਨਾਬਾਰਡ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਨੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਂਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮੱਖੂ ਐਗਰੋ, ਜ਼ੀਰਾ, ਮਮਦੋਟ ਅਤੇ ਚਾਂਗਾ ਰਾਏ ਐੱਫਪੀਓਜ਼ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ।
ਚਾਰਾਂ ਐੱਫਪੀਓਜ਼ ਨੇ ਮਹਾਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅੱਗੇ ਆਪਣੀ ਵਿਕਾਸ ਯਾਤਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੇਅਰ ਪੂੰਜੀ ਕਿਵੇਂ ਜੋੜੀ, ਸਾਂਝਾ ਵਪਾਰ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਂਡਿੰਗ ਤੇ ਮੁੱਲ ਵਾਧੇ ਵੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਦਮ ਵਧਾਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਐੱਫਪੀਓਜ਼ ਨਾਲ ਹੁਣ 2,300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਾਨ ਮੈਂਬਰ ਜੁੜ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਸਾਲਾਨਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2023–24 ਦੇ ₹30 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025–26 ਵਿੱਚ ₹3.50 ਕਰੋੜ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਕੁੱਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਲਗਭਗ ₹7.75 ਕਰੋੜ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਮਦੋਟ ਐੱਫਪੀਓ ਦਾ ਕੁੱਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ₹2.26 ਕਰੋੜ, ਚਾਂਗਾ ਰਾਏ ਦਾ ₹2.17 ਕਰੋੜ, ਮੱਖੂ ਐਗਰੋ ਦਾ ₹1.73 ਕਰੋੜ ਅਤੇ ਜ਼ੀਰਾ ਐੱਫਪੀਓ ਦਾ ₹1.59 ਕਰੋੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ 10,000 ਐੱਫਪੀਓਜ਼ ਦੇ ਗਠਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਖੇਤਰ ਯੋਜਨਾ ਅਧੀਨ ਚਾਰਾਂ ਐੱਫਪੀਓਜ਼ ਨੂੰ ਨਾਬਾਰਡ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਹਿਯੋਗ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਿਰਚਾਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਤੇਲ ਬੀਜਾਂ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ, ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਮੰਡੀ ਪਹੁੰਚ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ।
ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਸੇਤੀਆ ਨੇ *ਵੇਜਸਪਾਈਸ ਕਲੱਸਟਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਬਾਰੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਬਰੋਸ਼ਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਐੱਫਪੀਓ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ **ਖੁਸ਼ੀ* ਅਤੇ *ਨਿਸ਼ਾ* ਬ੍ਰਾਂਡ ਲਾਂਚ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਸੋਨਾ ਮੋਤੀ ਕਣਕ ਅਤੇ 1121 ਬਾਸਮਤੀ ਚਾਵਲ ਸਮੇਤ ਜੈਵਿਕ ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਬਣੇ ਉਤਪਾਦ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਸ਼੍ਰੀ ਸੇਤੀਆ ਨੇ ਐੱਫਪੀਓਜ਼ ਵੱਲੋਂ ਕਰਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਖਰੀਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਅਤੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਕਸਟਮ ਹਾਇਰਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂਬਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਈ ਜਾਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਖੁਦ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਖਰੀਦੇ ਬਿਨਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਣ।
ਐੱਫਪੀਓ ਡਾਇਰੈਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸੇਤੀਆ ਨੇ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਹਿਆਦਰੀ ਐੱਫਪੀਓ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਉਤਪਾਦਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਉਪਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ, ਮੁੱਲ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਬਣਾਉਣ ਰਾਹੀਂ ਵੱਡੇ ਉੱਦਮਾਂ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੀਆਂ ਐੱਫਪੀਓਜ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਉੱਤੇ ਤਸੱਲੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਅਤੇ ਮੈਂਬਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਿਆਉਣ, ਵਧੇਰੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਪਣਾਉਣ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।
ਸ਼੍ਰੀ ਸੇਤੀਆ ਨੇ ਬੈਂਕ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਐੱਫਪੀਓਜ਼ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰਕ ਕਰਜ਼ਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣ ਲਈ ਵੀ ਕਿਹਾ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਚਾਰਾਂ ਐੱਫਪੀਓਜ਼ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾ, ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਕਸਟਮ ਹਾਇਰਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਹੋਈ।
