ਸਰਾਗੜ੍ਹੀ ਦੀ 128ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਰਮੀ ਡੈਲੀਗੇਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿਖੇ ਸਰਾਗੜ੍ਹੀ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ

ਸਰਾਗੜ੍ਹੀ ਦੀ 128ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਰਮੀ ਡੈਲੀਗੇਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿਖੇ ਸਰਾਗੜ੍ਹੀ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ

ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਨਵੰਬਰ 6, 2025: ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰਾਗੜ੍ਹੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੀ 128ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਰਮੀ ਦਾ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਡੈਲੀਗੇਸ਼ਨ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਇਹ ਡੈਲੀਗੇਸ਼ਨ ਸਰਾਗੜ੍ਹੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਡਾ. ਗੁਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੋਹਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਆਇਆ, ਜਦਕਿ ਸਿਨੀਅਰ ਵਾਈਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ ਡਾ. ਗੁਰਭੇਜ ਸਿੰਘ ਟਿੱਬੀ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦੌਰੇ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਯੋਜਕ ਸਨ।
ਡੈਲੀਗੇਸ਼ਨ ਨੇ ਸਰਾਗੜ੍ਹੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰੀ ਭਰੀ ਤੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਨੇਤਾ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਕਾਂਗਰਸੀ ਆਗੂ ਸ਼੍ਰੀ ਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਆਵਲਾ ਨੇ ਡੈਲੀਗੇਸ਼ਨ ਦਾ ਗਰਮਜੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਸਰਾਗੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਾਗੜ੍ਹੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਸਿੱਖ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਦੀ ਅਟੱਲ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ “21 ਸਿੱਖ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਉਹ ਲੜਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਹਾਰੀ, ਸਦਾ ਲਈ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ।”
ਸ਼੍ਰੀ ਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਆਵਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਸਮਾਰੋਹ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਕੋਈ ਜਾਤ ਜਾਂ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ — ਇਹ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਗੁਣ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਰਮੀ ਦਾ ਇਹ ਦੌਰਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਹੈ।
ਡੈਲੀਗੇਸ਼ਨ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਰਾਗੜ੍ਹੀ ਮੈਮੋਰਿਅਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1897 ਦੀ ਲੜਾਈ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਡਾ. ਗੁਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੋਸਨ ਨੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਾਗੜ੍ਹੀ ਦੀ ਯਾਦ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਫਰਜ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਭਾਅ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਵੱਧ ਕੀਮਤੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡੈਲੀਗੇਸ਼ਨ ਨੇ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਵਾਰ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦਾ ਵੀ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1845-46 ਅਤੇ 1848-49 ਦੀਆਂ ਸਿੱਖ ਯੁੱਧਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵੇਖੇ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੈਨਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਆਰਮੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਸੈਨਿਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਆਤਮ-ਸਮਰਪਣ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ।
ਫਿਰ ਡੈਲੀਗੇਸ਼ਨ ਨੇ ਵੇਰਕਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਡੇਅਰੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਡੇਅਰੀ ਅੰਦਰ “ਸਰਾਗੜ੍ਹੀ ਜੰਗਲ” ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਜੰਗਲ 21 ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ — ਹਰ ਰੁੱਖ ਇਕ ਸ਼ਹੀਦ ਦੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਉਦਘਾਟਨ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰਭੇਜ ਸਿੰਘ ਟਿੱਬੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ “ਸਰਾਗੜ੍ਹੀ ਜੰਗਲ” ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਿਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਜੀਵਤ ਰੱਖਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਯਤਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਡੈਲੀਗੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁਖੀ ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਜੋਹਨ ਕੇੰਡਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸਰਾਗੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ “the finest example of courage and loyalty in military history” ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਆ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਬਹਾਦਰ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਰੂਹਾਨੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ।
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰਭੇਜ ਸਿੰਘ ਟਿੱਬੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਾਗੜ੍ਹੀ ਦੀ 128ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਦ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ — ਆਪਣੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੰਜੋਣ, ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਤ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ।
ਸਮਾਰੋਹ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹਿਕ ਅਰਦਾਸ ਹੋਈ ਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਡੈਲੀਗੇਸ਼ਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸਰਾਗੜ੍ਹੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਯਾਦਗਾਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ  ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਗਏ।